เลือกแอลกอฮอล์

ณ เวลานี้สิ่งที่คนไทยต่างให้ความสนใจและป้องกันตัวเองอย่างมาก คงไม่พ้นสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธ์ใหม่ 2019 หรือโควิดไนน์ทีน (Covid-19) ที่ติดต่อกันได้จากการไอ หรือจามของผู้ติดเชื้อในระยะ 1 เมตร

นอกจากนี้ยังติดต่อกันได้โดยการสัมผัสน้ำมูก, น้ำลาย, เสมหะ ของผู้ติดเชื้อแล้วนำมือไปสัมผัสตา จมูก ปาก จึงไม่แปลกที่ปัจจุบันเพื่อการป้องกันตัวเองให้ปลอดภัยจากไวรัสโคโรน่ามี 2 สิ่งที่ขาดไม่ได้ไปตลอดในช่วงนี้ คือ หน้ากากอนามัย และแอลกอฮอล์เจลล้างมือ

เมื่อมีความต้องการมากแอลกอฮอล์เจลจึงขาดแคลน เพื่อลดความยุ่งยากในการขออนุญาตและจะได้มีการผลิตและขออนุญาตได้ง่ายขึ้น ได้มีผลิตภัณฑ์ออกมาจำหน่ายเพิ่มขึ้น และเพื่อป้องกัน คนฉวยโอกาสนำผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของแอลกอฮออล์ต่ำกว่า 70% มาหลอกขาย เนื่องจากฆ่าเชื้อไวรัสไม่ได้

ล่าสุดกระทรวงสาธารณสุขจึงมีประกาศใหม่ให้ ‘เจลล้างมือ’ จัดอยู่ในกลุ่มเครื่องสำอางเหมือนเดิม หลังเดิมทีเมื่อเดือน ก.ย. 62 ถูกจัดให้เป็นเครื่องมือแพทย์ ซึ่งการขออนุญาตจะยุ่งยากขึ้นหลายเท่าเพื่อควบคุมคุณภาพ

แอลกอฮอล์เจลล้างมือ หากใช้บ่อยๆ มีผลข้างเคียงอย่างไรทำให้ผิวบางและติดเชื้อไวรัสโควิด -19 ได้จริงอย่างที่หลายคนกังวลหรือไม่ และการใช้แอลกอฮอล์แบบน้ำฉีดสเปรย์บนมือดีหรือไม่ดีต่อมืออย่างไร เพื่อความรู้เข้าใจ พญ.มิ่งขวัญ อธิบายว่าในความจริงที่น้อยคนรู้ คือ แอลกอฮอล์ แบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ ประเภทที่ดีต่อผิว กับ ประเภทที่ไม่ดีต่อผิว

แอลกอฮอล์ประเภทดีต่อผิวต้องไม่ก่อให้เกิดความระคายเคือง อันได้แก่ แอลกอฮอล์ประเภท Glycol ซึ่งช่วยกักเก็บน้ำไว้เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นของผิว และ Fatty alcohol มักนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดผิว เป็นแอลกอฮอล์ที่มีโมเลกุลไปจับไขมันหรือน้ำมัน บนผิวที่ลดความเป็นแอลกอฮอล์ ทำให้ผิวระคายเคืองน้อยลง แอลกอฮอล์ประเภทที่ไม่ดีต่อผิว มักเป็นแอลกอฮอล์ที่ถูกแปรสภาพ ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวทำให้ผิวแห้ง และทำลายเซลล์ผิว

แอลกอฮอล์เจลล้างมือที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันโรคโควิด-19 ต้องมีเอทิลแอลกอฮอล์ หรือเอธานอล (Ethyl alcohol หรือ Ethanol) ซึ่งมีความปลอดภัย ไม่ก่อให้เกิดมะเร็งและฆ่าเชื้อโรคได้ แต่ต้องมีปริมาณความเข้มข้นสูงถึง 70% หากต่ำกว่า 70% ไม่สามารถฆ่าเชื้อได้ การนำเจลล้างมือไปล้างหน้าเป็นสิ่งไม่ควรทำ จะส่งผลให้เกิดการระคายเคืองและเป็นอันตรายต่อเซลล์ผิวบนใบหน้า

การใช้แอลกอฮอล์แบบน้ำฉีดสเปรย์เพื่อฆ่าเชื้อโรคที่มือบ่อยๆ จะทำให้ “ผิวแห้ง” เนื่องด้วยการออกฤทธิ์ของแอลกอฮอล์จะมีการระเหย โดยที่ขณะระเหยจะมีการดึงน้ำบริเวณใต้ผิวหนังซึ่งช่วยทำให้ผิวชุ่มชื้นออกไปด้วย หลังฉีดสเปรย์แอลกอฮอล์ควรใช้โลชั่นทาที่มือร่วมด้วย

“ประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อ ใช้แอลกอฮอล์ได้ทั้งแบบน้ำและเจล สถาณการณ์เช่นนี้ หาอะไรได้ก็ให้ใช้ไปก่อน เพียงแต่ว่าถ้าจะให้สุขภาพผิวดี ไม่เกิดปัญหาแห้งกร้านตามมาทีหลัง ควรใช้แอลกอฮอล์เจลล้างมือจะดีกว่า เพราะส่วนผสมการใส่สารที่ช่วย เก็บกักน้ำใต้ผิว ทำให้ผิวมือชุ่มชื้น” พญ.มิ่งขวัญ ให้เหตุผล

แอลกอฮอล์เจลล้างมือหาซื้อยาก หลายคนจึงใช้อย่างจำกัด หลักการใช้ที่มี ประสิทธิภาพ ในความเป็นจริงควรเว้นระยะเวลาใช้ในแต่ละครั้งอย่างไร พญ.มิ่งขวัญ ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ ว่า ขณะทาแอลกอฮอล์เจลล้างมือจะมีการกำจัดเชื้อที่ติดอยู่กับมือ และจะมีการระเหยแห้งของแอลกอฮอล์เจล หลังทาไป 20-60 วินาที หลังจากนั้นก็ไม่มีฤทธิ์ที่จะป้องกันเชื้อ จำนวนการใช้กี่ครั้งในแต่ละวันขึ้นอยู่กับความเสี่ยงหากจับโน่นจับนี่บ่อยครั้งก็ต้องล้างมือด้วยแอลกอฮอล์เจลล้างมือบ่อยๆ

กรณีที่แอลกอฮอล์ชนิดฉีดน้ำสเปรย์และแอลกอฮอล์เจลล้างมือขาดตลาด หรือไม่มีใช้ ควรใช้สบู่ธรรมดาล้างมือให้สะอาดในการฆ่าเชื้อโรคที่อาจติดมากับมือ ซึ่งวิธีการล้างมือที่ถูกวิธีให้ครบถ้วน ต้องล้างมือทั้งฝ่ามือ หลังมือ ซอกนิ้วล้างแต่ละนิ้ว ขัดถูเบาๆ อย่างละเอียดเป็นเวลา 3-5 นาที

หลักของการติดเชื้อโรคโควิด-19 ที่มาของการติดเชื้อน้อยมากที่เกิดจากการไอจามรดกันในระยะใกล้ 1 เมตร ที่มาของการติดเชื้อเกินครึ่งเกิดจาก “มือ” ของเราเองที่ไปสัมผัสสารคัดหลั่ง เช่น น้ำมูก แล้วนำมาสัมผัสปาก จมูก ตา

สิ่งที่ป้องกันการติดเชื้อได้ดีที่สุด พญ.มิ่งขวัญ เน้นย้ำคือ รู้จักปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตนเอง ให้มีสติ อย่าสัมผัสหน้าบ่อย และระวังการใช้มือไปสัมผัสสิ่งต่างๆ หากกดลิฟต์ควรใช้สันนิ้วมือหรือบริเวณอื่นที่คิดว่าไม่ใช้ส่วนนั้นมาสัมผัสบริเวณใบหน้า
“การใช้แอลกอฮอล์น้ำฉีดสเปรย์ที่มือ หรือการใช้แอลกอฮอล์เจลล้างมือไม่ได้ทำให้ผิวหนังบางเพราะฉะนั้นไม่ต้องกังวลว่าจะติดเชื้อ เพราะโรคนี้จะติดต่อทางการหายใจไอจามในระยะ 1 เมตร และที่มาของการติดเชื้อเกินครึ่งเกิดจากมือ ดังนั้นพึงเตือนตัวเองทุกครั้งก่อนสัมผัสใบหน้าว่ามือสะอาดดีพอหรือยัง” พญ.มิ่งขวัญ เน้นย้ำ

สรุปง่ายๆคือ การแนะนำการเลือกแอลกอฮอล์ที่มีประสิทธิภาพ

  • วิธีการเลือกซื้อเจลแอลกอฮอล์

หลังจากมั่นใจการฆ่าเชื้อโรคแล้ว สิ่งสำคัญก่อนจะเลือกซื้อมาใช้คือ ดูแพคเกจจิ้งว่า มีฉลากชัดเจน ต้องมีรายละเอียดทั้งฉลากภาษาไทย ระบุชื่อ ส่วนผสม วิธีใช้ ผู้ผลิต และวันเดือปีที่ผลิต ภาชนะต้องปิดสนิท หากเทออกมาแล้วมีลักษณะผิดปกติหรือไม่ เช่น แยกชั้น จับตัวเป็นก้อน ตกตะกอน สีเปลี่ยนไป เหล่านี้ให้หลีกเลี่ยง 

  • การตรวจสอบว่า แพ้หรือไม่

ส่วนที่หลายคนที่ใช้เป็นครั้งแรก อาจกังวลว่าตัวเราเองจะแพ้หรือไม่สามารถทดสอบได้ง่ายๆ ด้วยการทาเจลเพียงเล็กน้อยตรงท้องแขน และทิ้งไว้ประมาณ 24 ชั่วโมง โดยสังเกตอาการแพ้ได้จาก ผื่นแดง ปวดแสบปวดร้อน หรือบวม หากไม่มีอาการใดๆ ก็สามารถใช้ต่อไปได้

  • วิธีการใช้

สำหรับวิธีการใช้นั้นให้เทเจลล้างมือ 2-3 มิลลิลิตร หรือ 2-4 หยด ลงบนฝ่ามือ และถูให้ทั่วทั้งสองมือเป็นเวลาประมาณ 20 วินาที และปล่อยให้แห้งในอากาศ แต่ก็ยังมีข้อควรระวังอยู่เช่นกัน ด้วยความที่เจลนี้มีส่วนประกอบของแอลกอฮอล์ในปริมาณค่อนข้างมาก ซึ่งมีคุณสมบัติติดไฟได้ ดังนั้นหากนำมาทามือแล้วยังไม่แห้ง ควรหลีกเลี่ยงเปลวไฟ รวมถึงผู้ที่สูบบุหรี่ด้วย อีกทั้งไม่ควรใช้กับเด็กทารก หรือบริเวณที่ผิวบอบเบา เช่น รอบดวงตา ผิวอักเสบ มีบาดแผล หรือมีสิว เป็นต้น

ขณะเดียวกันก็ควรเก็บผลิตภัณฑ์ในภาชนะปิดสนิท ในบริเวณที่ไม่ถูกแสงแดด หรือบริเวณที่ร้อน เพราะจะทำให้แอลกอฮอล์ระเหย และความเข้มข้นของแอลกอฮอล์อาจลดลงได้ด้วย